Yığılca balı nedir?
Yığılca balı, adını Düzce'nin ormanlık ilçesi Yığılca'dan alır. Bölgede sabit arıcılık yapanlar için ana bal kaynağı kestanedir; [kaynak] orman gülü ve ıhlamur gibi bitkiler ise ballarda ikincil polen olarak yer alır. [kaynak] Yığılca balını ayırt eden, bu floranın yanında onu toplayan arıdır: 2022'de tescil edilen Yığılca arısı.
Yığılca'nın bal florası
Yığılca ilçesi yaklaşık 640 km² yüzölçümüne sahiptir ve bunun yaklaşık 32.666 hektarı ormanla kaplıdır. İlçe merkezi 350 m rakımdadır; çevredeki tepeler 1.400 metreyi aşar ve yıllık yağış yaklaşık 776 mm'dir. [kaynak] Bu nemli orman iklimi, kestanenin yaz çiçeklenmesi etrafında şekillenen bir bal takvimi yaratır.
Resmî tescil ekine göre Yığılca arısının nektar toplama döngüsü de bu takvime uyumludur: arı, bölgenin ana kaynakları olan kestane ve orman gülünün çiçeklenmesine göre çalışır. [kaynak]
Kestanenin haziran çiçeklenmesi, Yığılca'nın bal yılının doruk noktasıdır. Arılar bu kısa pencerede yoğun biçimde nektar toplar ve kestane balı, bölgenin en karakteristik ürünü olarak ortaya çıkar.
Yığılca'dan hangi ballar çıkar?
| Bal | Renk | Tat | Kristalleşme | Hasat | Fiyat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kestane Balı | Koyu kehribar | Güçlü, odunsu, belirgin buruk final | Yavaş | Haziran sonu – Temmuz | 1 kg: 2.700 TL |
| Yığılca Çiçek Balı | Altın sarısı – açık kehribar | Yumuşak, çiçeksi, dengeli tatlılık | Kaynağa göre, genellikle orta – hızlı | Mayıs – Temmuz | 1 kg: 1.500 TL |
| Ihlamur Balı | Açık, yeşilimsi sarı | Ferah, hafif mentol esintili | Orta | Haziran | Bu sezon yok |
| Karakovan Petek Bal | Açık kehribar | Mumuyla birlikte, dokunulmamış | Orta | Mevsimlik | Yaklaşık 1 kg: 2.000 TL |
Kestane balı, bölgenin imza balıdır. Çiçek balları ilkbahar ve yaz başının çok çeşitli florasından gelir. Ihlamur ağırlıklı bal, ıhlamurun yoğun çiçeklendiği yıllarda kısa bir pencerede hasat edilebilir. Karakovan petek bal ise balın süzülmeden, arının kendi ördüğü gözlerde sunulan halidir. Güncel fiyatların tamamı fiyat listesinde.
Yığılca balının coğrafi işareti var mı?
“Yığılca balı” adına kayıtlı bir coğrafi işaret yoktur. Bölgenin tescilli ürünü Düzce Kestane Balı'dır: 11 Aralık 2017'de başvurusu yapılmış, 6 Eylül 2021'de 882 tescil numarasıyla menşe adı olarak tescil edilmiştir. Tescil ettiren kurum Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'dür. [kaynak]
Tescil belgesine göre Düzce Kestane Balı'nda kestane (Castanea) poleni oranı en az %70'tir, ortalama yaklaşık %80'dir; ikincil polenler arasında ıhlamur ve kekik bulunur. Bal koyu kahverengidir, yavaş kristalleşir ve üretimde Yığılca ırkı arılar kullanılır. [kaynak]
Kaliteli bal nasıl anlaşılır?
Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği, balın bileşimi için sınır değerler belirler. Çiçek balları için başlıca kriterler: [kaynak]
| Kriter | Sınır |
|---|---|
| Nem | en fazla %20 |
| HMF | en fazla 40 mg/kg |
| Diastaz sayısı | en az 8 |
| Fruktoz + glukoz | en az 60 g/100 g |
| Sakkaroz | en fazla 5 g/100 g |
| Prolin | en az 300 mg/kg |
| C4 şekeri | en fazla %7 |
| δ13C (bal) | en fazla −23‰ |
Kestane ve ıhlamur gibi tek kaynaklı (monofloral) ballar için ek olarak polen oranı ve bazı özel kriterler aranır. Ayrıntılar ilgili bal sayfalarında ve gerçek kestane balı rehberimizde.
Bal nasıl saklanır?
- Ağzı sıkı kapalı cam kavanozda, oda sıcaklığında saklayın.
- Güneş almayan, nemsiz bir yer seçin; bal nemi kolay çeker.
- Kaşığı kuru kullanın; kavanoza su veya başka gıda karıştırmayın.
- Kristalleşme doğaldır. Eritmek isterseniz ılık su banyosunda, düşük ısıda yapın. Ayrıntılar
Sık sorulan sorular
Yığılca balı nedir?
Yığılca balı, Düzce'nin Yığılca ilçesinde, çoğunlukla yerli Yığılca arısıyla üretilen baldır. Bölgenin ana nektar kaynağı kestane olduğu için Yığılca balı denince ilk akla gelen koyu renkli, güçlü aromalı kestane balıdır.
Yığılca balının coğrafi işareti var mı?
“Yığılca balı” adına kayıtlı bir coğrafi işaret bulunmamaktadır. Bölgede tescilli olan ad “Düzce Kestane Balı”dır: 6 Eylül 2021'de 882 numarayla menşe adı olarak tescil edilmiştir ve tescil belgesine göre Yığılca ırkı arılarla üretilir.
Yığılca balı hangi aylarda hasat edilir?
Kestane haziranda çiçeklenir ve hasat haziran sonuna doğru başlar. İlkbahar ve yaz başındaki çiçeklenmelerden gelen ballar daha erken hasat edilir. Kesin tarihler her yıl havaya ve rakıma göre değişir.
Bal nasıl saklanmalı?
Ağzı sıkı kapalı cam kavanozda, oda sıcaklığında, güneş almayan ve nemsiz bir yerde saklayın. Bal nemi kolay çeker; kaşığı kuru kullanın. Buzdolabı gerekmez.
Kaynaklar
- TÜRKPATENT — Düzce Kestane Balı, Menşe Adı, Tescil No 882
- TÜRKPATENT — Düzce Kestane Balı tescil belgesi
- Yığılca Kaymakamlığı — Tarihi ve coğrafi yapı
- Resmî Gazete, 25.10.2022 — Ek-74: Yığılca Bal Arısı Ekotipi tescil eki
- Gösterit ve ark. (2012), Süleyman Demirel Üniv. Ziraat Fak. Dergisi — Yığılca, Anadolu ve Kafkas melezi arıların karşılaştırılması
- Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği (Tebliğ No: 2020/7), Resmî Gazete 22.04.2020
- Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği — Ekler (bileşim ve polen kriterleri)